Stabat Mater

21 april 2012 - Zuid-Scharwoude, KoogerKerk

22 april 2012 - De Rijp, Grote Kerk

Programmaboekje
KoogerKerk - Zuid-Scharwoude
Grote Kerk - De Rijp

Programmaboekje 201204-web.pdf
Adobe Acrobat document 966.4 KB

Programma

Gregorio Allegri (1582 - 1652)

Miserere Mei

Antonio Vivaldi (1678 - 1741)

Sonate in A voor cello en b.c.

Knut Nystedt (1915)

Stabat Mater

pauze

Domenico Scarlatti (1685 - 1757)

Stabat Mater

Uitvoerenden

Kamerkoor Sine Nomine

Frank Rutgers (cello)

Jeroen Rekké (contrabas)

Gerard Leegwater (kistorgel)

Paul Valk (dirigent, kistorgel bij Vivaldi)

Toelichting

Het Stabat Mater is van oorsprong een liturgisch gedicht. Het ontstond in de Middeleeuwen. De tekst beschrijft de compassie met het leed van Maria bij de kruisdood van Jezus.

Al snel kreeg het gedicht een gregoriaanse toonzetting.

Wie de oorspronkelijke tekst heeft geschreven is niet bekend. Tegenwoordig nemen de deskundigen aan dat het gedicht is geschreven door Johannes Fidenza (1221-1274), een Franciscaner monnik, die later als kardinaal-aartsbisschop van Albano de naam Bonaventura aannam.

In de tekst drukt de ik-persoon het verlangen uit, deelgenoot te mogen worden aan het lijden van Maria. Door iets van haar smart en lijden op je te nemen is er hoop om zélf - als de tijd daar is - in het paradijs te komen. Het heeft ook iets weg van het fenomeen ‘devotie’. In de Rooms Katholieke kerk kennen we dan onder andere de Mariadevotie. Dat is het toewijden of vereren van een specifieke heilige, zoals in dit geval Maria.

 

Het Stabat Mater was vanaf de 15e eeuw bijzonder populair in geheel Europa.

Velen hebben zich laten inspireren door het gedicht.

Waarom?

Alle denkbare gemoedstoestanden en gevoelens die Maria daarbij ondergaat worden in de tekst apart uitgewerkt en dat verklaart waarom deze tekst bij componisten zo geliefd was: ze bood de componist de ruimte het complete scala aan affecten muzikaal uit te werken.

Bekende toonzettingen zijn onder meer: Palestrina, Pergolesi, Vivaldi, Scarlatti, Haydn, Rossini, Dvořák, Verdi, Szymanowski, Poulenc en Pärt. Maar weet dat er door alle eeuwen heen inmiddels al zo’n 240 Stabat Maters zijn gecomponeerd. En nog steeds komen er bij…

 

Wij voeren twee totaal verschillende versies uit: allereerst een moderne variant van de Noorse componist Knut Nystedt. Een spannende compositie uit 1987 voor koor en cello-solo. Nu eens rauw, dan weer mild komt dit werk op u af. Met mooie akkoorden en dan weer schrijnende dissonanten. Laat het zich maar voltrekken en kijk/voel wat het met u doet. Wellicht ontdekt u een soort melodieus refrein dat af en toe in variaties terugkeert.

 

Na de pauze een beroemd en berucht Stabat Mater dat terecht in bovenstaand lijstje is opgenomen. Domenico Scarlatti was tijdgenoot van J.S.Bach (samen met G.F.Handel zelfs hetzelfde geboortejaar..). Hij wist de mogelijkheden die de tekst hem bood volledig uit te buiten en dat resulteerde in een uiterst levendig en meeslepend werk. Door een geraffineerd gebruik van de tien stemmen(!), steeds in wisselende combinaties, weet Scarlatti in dit tiendelige werk uit ongeveer 1715 de dramatische spanning moeiteloos vast te houden. In de laatste drie delen, die met een enorme vaart en virtuositeit naar het afsluitende “Amen” voeren, is de Scarlatti van de bekende klaviersonates herkenbaar.

Dit werk is bij kamerkoren enigszins berucht door de complexe indeling van 10-stemmigheid: 4 verschillende sopraan-partijen, 2 alt-, 2 tenor- en 2 baspartijen. We hebben er een periode met bloed, zweet en tranen (maar dat hoort bij passiemuziek) maar ook met genoegen aan gewerkt.

 

In het gedeelte vóór de pauze klinkt nog een heerlijk sonore cello-sonate van Vivaldi en als openingswerk van ons concert hoort u: het wereldberoemde ‘Miserere’ van Allegri.

Dit werk uit 1638 wordt sinds mensenheugenis jaarlijks op Goede Vrijdag in de Sixtijnse Kapel in Rome (Vaticaan) uitgevoerd. Paus Urbanus VIII was er in die tijd zó op gesteld, dat hij bepaalde dat het werk niet buiten het Vaticaan mocht worden uitgevoerd. En dus werd de partituur zorgvuldig geheimgehouden. De jarenlange geheimhouding werd pas doorbroken toen de veertienjarige Wolfgang Amadeus Mozart met zijn vader in 1770 een bezoek aan Rome bracht. De jongen schreef het werk na beluistering uit het hoofd op..!

 

Fijn dat u ons genoegen van zingen weer met ons komt delen, door te komen luisteren…

 

Paul Valk 

Komende concerten:

za

16

dec

2017

Midwinterconcert - O Nata Lux

Oude Ursulakerk, Warmenhuizen

meer lezen

zo

17

dec

2017

Midwinterconcert - O Nata Lux

Cultuurkoepel, Heiloo

meer lezen

Concertnieuws:

Met onderstaande knop kunt u zich aan- of afmelden voor ons Concertnieuws, de gratis mailing om op de hoogte te blijven van onze concerten.

aanmelden Concertnieuws

Contact:

Secretaris Sine Nomine

p/a Kennemerstraatweg 193

1814 GJ ALKMAAR

Mail de secretaris

Design by: RICH+